(अमेरिकी संस्करण)हप्ता ४६: नोभेम्बरको मध्यमा, जाडोको सुरुवात
हप्ता ४६ भनेको आइएसओ ८६०१ अनुसार वर्षको छयालीसौं हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबार सुरु हुन्छ र आइतबार सकिन्छ। यो हप्ता कहिले पर्छ भनेर बुझ्नको लागि एउटा सजिलो उपाय छ: हप्ता ४६ सधैं नोभेम्बर ८ देखि १५ को बीचमा सोमबार सुरु हुन्छ, र त्यसको छ दिनपछि (नोभेम्बर १४ देखि २१ को बीच) आइतबार सकिन्छ। यसको मतलब, हप्ता ४६ पूरै नोभेम्बर महिनाभित्र पर्छ। कहिलेकाहीँ यो हप्ताको सुरुवात नोभेम्बरको पहिलो हप्ताको अन्त्यतिर हुन्छ, तर धेरैजसो यो नोभेम्बरको मध्यमा पर्छ।
नेपालमा, यो समय शरद ऋतुको अन्त्य र हिउँद (जाडो) ऋतुको सुरुवातको सङ्क्रमणकाल हो। पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा चिसो बढ्न थालिसकेको हुन्छ, जाडोको महसुस स्पष्ट हुन्छ। तराई र मध्य पहाडमा भने दिनमा अझै घामको न्यानोपन हुन्छ, तर बिहान-बेलुकी चिसो बढ्दै जान्छ। यो समयमा आकाश प्रायः सफा हुन्छ, जसले गर्दा घामको ताप दिउँसोमा सहज हुन्छ।
हप्ता ४६ मा पर्ने चाडपर्व र विशेष दिनहरू
हप्ता ४६ मा केही महत्त्वपूर्ण चाडपर्व र दिनहरू पर्छन्, तर ती सबै हरेक वर्ष यही हप्तामा पर्दैनन्। यहाँ हेरौं:
- छठ पर्व: यो पर्व मुख्यतया तराई क्षेत्रमा मनाइन्छ र यो सूर्यको पूजासँग सम्बन्धित छ। छठ पर्व कार्तिक शुक्ल षष्ठीका दिन पर्छ, जुन अङ्ग्रेजी पात्रोअनुसार सामान्यतया अक्टोबरको अन्त्यदेखि नोभेम्बरको मध्यसम्मको बीचमा पर्छ। त्यसैले, हप्ता ४६ मा कहिलेकाहीँ छठ पर्व पर्न सक्छ, तर हरेक वर्ष पर्दैन। यदि यो हप्तामा पर्यो भने, यो हप्ताको मुख्य आकर्षण हुन्छ, जसमा मेला, घाटमा भीड र विशेष पकवानहरू हुन्छन्।
- बाल दिवस (बालबालिका दिवस): नेपालमा राष्ट्रिय बाल दिवस सामान्यतया भदौ महिनामा मनाइन्छ, तर विश्व बाल दिवस (नोभेम्बर २०) कहिलेकाहीँ हप्ता ४६ को अन्त्यतिर (आइतबार) वा हप्ता ४७ को सुरुमा पर्न सक्छ। यो दिन विद्यालय र बाल संगठनहरूले बालअधिकार र बाल विकासका कार्यक्रमहरू आयोजना गर्छन्।
- धानको रोपाइँ र कटानी: यद्यपि यो कुनै चाड होइन, तर नेपालको कृषि प्रधान समाजमा हप्ता ४६ धानको कटानीको मुख्य समय हो। धान कटानी सामान्यतया असोजदेखि मंसिरसम्म चल्छ, र हप्ता ४६ यसैको बीचमा पर्छ। धेरै गाउँघरमा यो हप्ता खेतमा काम गर्ने, धान भित्र्याउने र नयाँ अन्नको स्वाद लिने समय हुन्छ।
अन्य चाडपर्वहरू जस्तै दीपावली (तिहार) र छठ पनि कहिलेकाहीँ हप्ता ४६ मा पर्न सक्छन्, तर ती सधैं यही हप्तामा पर्दैनन्। तिहार प्रायः अक्टोबरको अन्त्य वा नोभेम्बरको सुरुमा पर्छ, त्यसैले यो हप्ता ४६ भन्दा अघिल्लो हप्ता (हप्ता ४५) मा पर्ने सम्भावना बढी हुन्छ।
हप्ता ४६ को व्यावहारिक प्रयोग
यो हप्ता नेपाली जीवनमा धेरै किसिमले प्रयोग हुन्छ। यहाँ केही मुख्य पक्षहरू छन्:
- विद्यालय र कार्यालयको तालिका: नोभेम्बरको मध्यमा विद्यालय र कलेजहरूमा सामान्यतया नियमित पढाइ चलिरहेको हुन्छ। तर, यदि छठ वा अन्य चाडपर्व परेमा, विद्यालयमा बिदा हुन सक्छ। कार्यालयहरूमा भने नियमित काम हुन्छ, तर चाडपर्वको समयमा कर्मचारीहरूले बिदा लिने चलन छ।
- मौसमी काम र स्वास्थ्य: जाडोको सुरुवात भएकाले, यो हप्ता मानिसहरूले आफ्नो स्वास्थ्यप्रति विशेष ध्यान दिन थाल्छन्। चिसोबाट बच्नको लागि न्यानो लुगा (स्वेटर, ज्याकेट, मोजा) निकाल्ने, घरमा न्यानो रहने व्यवस्था मिलाउने, र जाडोमा हुने रुघाखोकीबाट बच्नको लागि खानपानमा ध्यान दिने गरिन्छ। तराईमा, यो समयमा धुवाँ र हुस्सुको समस्या पनि बढ्न थाल्छ, त्यसैले सास फेर्न समस्या हुने मानिसहरूले सावधानी अपनाउनुपर्छ।
- कृषि र घरेलु काम: धान कटानीको मुख्य समय भएकाले, किसानहरू यो हप्ता खेतमा व्यस्त हुन्छन्। धान भित्र्याएपछि, त्यसलाई सुकाउने, भण्डारण गर्ने र नयाँ अन्नको चामल प्रयोग गर्ने काम हुन्छ। घरमा, मानिसहरूले जाडोको लागि खाद्यान्न र दाउरा जम्मा गर्न थाल्छन्। तरकारीको रूपमा, यो समयमा मूला, गोलभेंडा, र सागपात प्रशस्त पाइन्छ।
- यात्रा र पर्यटन: नोभेम्बरको मध्यमा मौसम प्रायः सफा हुने भएकाले, यो हप्ता पर्यटनको लागि राम्रो समय हो। पोखरा, चितवन, लुम्बिनी जस्ता ठाउँहरूमा पर्यटकहरूको आवतजावत बढ्छ। तर, हिमाली क्षेत्रमा जाडोको चिसो बढ्न थालेकाले, उच्च हिमाली पदयात्राको लागि यो अन्तिम समय मानिन्छ।
हप्ता ४६ को सदुपयोग कसरी गर्ने?
यो हप्तालाई अर्थपूर्ण बनाउन केही सुझावहरू:
- जाडोको तयारी गर्नुहोस्: आफ्नो र आफ्नो परिवारको लागि न्यानो लुगा, कम्बल र जाडोको औषधि (रुघाखोकीको) जाँच गर्नुहोस्। घरको मर्मत सम्भार गर्नुहोस्, जस्तै झ्याल-ढोका बन्द गर्ने, चुहिने ठाउँ बन्द गर्ने।
- मौसमी तरकारी र फलफूलको मजा लिनुहोस्: यो समयमा पाइने तरकारीहरू (मूला, गोलभेंडा, साग) र फलफूल (सुन्तला, केरा) लाई आफ्नो खानामा समावेश गर्नुहोस्। यिनले जाडोमा शरीरलाई आवश्यक पोषण दिन्छ।
- परिवार र साथीहरूसँग समय बिताउनुहोस्: यदि चाडपर्व पर्यो भने, परिवारसँग मिलेर मीठो खाना पकाउनुहोस्, घर सजाउनुहोस् वा सँगै बसेर कुराकानी गर्नुहोस्। यदि चाडपर्व नपरे पनि, यो हप्ता सँगै बसेर समय बिताउने राम्रो मौका हो।
- प्रकृतिको आनन्द लिनुहोस्: सफा आकाश र सुखद मौसमको फाइदा उठाउँदै, नजिकैको पार्क, डाँडा वा खुला ठाउँमा घुम्न जानुहोस्। बिहानको घामम