हप्ता ४५: नोभेम्बरको मध्यमा, शरदको उत्तरार्ध
हप्ता ४५ (ISO ८६०१ अनुसार) भनेको वर्षको पैंतालीसौं हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबारबाट सुरु हुन्छ र आइतबारसम्म चल्छ। यो हप्ता कहिले पर्छ भन्ने कुरा वर्षैपिच्छे अलिअलि फरक हुन्छ, तर यो सधैं नोभेम्बर महिनाको पहिलो हप्ता वरपर पर्छ। खास गरी, हप्ता ४५ को सोमबार नोभेम्बर १ देखि ८ तारिखको बीचमा पर्छ, र आइतबार नोभेम्बर ७ देखि १४ तारिखको बीचमा पर्छ। त्यसैले यो हप्ता पूरै नोभेम्बर महिनाभित्रै पर्छ, कहिलेकाहीँ सुरुको केही दिन अक्टोबरको अन्त्यमा पर्न सक्छ, तर धेरैजसो भाग नोभेम्बरमै हुन्छ।
यो समय नेपालमा शरद ऋतु (शरद) को उत्तरार्ध हो। दिन छोटिँदै जान्छन्, बिहान र साँझ चिसो बढ्दै जान्छ। तराई र पहाडी भेगमा दिउँसोको समय अझै पनि न्यानो हुन्छ, तर बिहानी र राती चिसोले कम्मल वा स्वेटरको आवश्यकता पर्न थाल्छ। हिमाली भेगमा भने यो समयमा हिउँ पर्न सुरु भइसकेको हुन्छ, र चिसो निकै बढिसकेको हुन्छ। मौसम सामान्यतया सुख्खा हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ पश्चिमी वायुको प्रभावले बादल लाग्ने र हल्का पानी पर्न सक्छ।
हप्ता ४५ मा पर्ने चाडपर्व र विशेष दिनहरू
हप्ता ४५ मा केही महत्त्वपूर्ण चाडपर्व र दिनहरू पर्न सक्छन्, तर ती सबै वर्षैपिच्छे एकै हप्तामा पर्दैनन्। यहाँ केही नियमित रूपमा यस हप्ता वा वरपर पर्ने घटनाहरू छन्:
- छठ पर्व (Chhath Paryo): यो पर्व सूर्य देवतालाई समर्पित गरिन्छ र मुख्यतया मिथिला क्षेत्र र तराईमा मनाइन्छ। छठ पर्व सधैं कार्तिक शुक्ल पक्षको षष्ठी तिथिमा पर्छ, जुन प्रायः अक्टोबरको अन्त्य वा नोभेम्बरको पहिलो हप्तामा पर्छ। त्यसैले, छठ पर्व प्रायः हप्ता ४५ मा वा यसको वरपर पर्छ। केही वर्ष यो हप्ता ४४ को अन्त्यमा पर्न सक्छ, तर धेरैजसो वर्ष यो हप्ता ४५ मै पर्छ। यो पर्वमा अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिने, उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिने, र चार दिने कठोर व्रत बस्ने गरिन्छ।
- नेपालीहरूको मुख्य चाड (दशैं, तिहार, छठ): दशैं र तिहार भने यस हप्तामा पर्दैनन्। दशैं सामान्यतया सेप्टेम्बर-अक्टोबरमा र तिहार अक्टोबर-नोभेम्बरको सुरुमा पर्छन्। हप्ता ४५ मा तिहारको समाप्ति र छठको सुरुवातको समय मिल्न सक्छ, तर यो निश्चित हुँदैन।
- विश्व बाल दिवस (World Children's Day): यो दिन नोभेम्बर २० मा मनाइन्छ। हप्ता ४५ को आइतबार नोभेम्बर १४ सम्म मात्र पर्ने भएकाले, विश्व बाल दिवस कहिलेकाहीँ मात्र हप्ता ४५ मा पर्छ, त्यो पनि यदि हप्ता ४५ को सोमबार नोभेम्बर १ मा पर्यो भने मात्र। सामान्यतया यो हप्ता ४६ वा ४७ मा पर्छ।
- विद्यालय र कार्यालयको नियमितता: नेपालमा यो समयमा कुनै ठूलो राष्ट्रिय बिदा हुँदैन (छठ पर्वको बिदा भने सरकारी स्तरमा हुन्छ, तर यो क्षेत्रअनुसार फरक पर्छ)। त्यसैले, अधिकांश विद्यालय, कलेज र कार्यालयहरू नियमित रूपमा सञ्चालन हुन्छन्। यदि छठ पर्व यस हप्तामा पर्यो भने, तराईका क्षेत्रमा दुई/तीन दिन बिदा हुन सक्छ।
हप्ता ४५ को व्यावहारिक उपयोग
यो हप्ता धेरै मानिसहरूको लागि नियमित दिनचर्यामा फर्किने र नयाँ योजना बनाउने समय हो। यहाँ केही सामान्य प्रयोगहरू छन्:
- काम र पढाइको तालिका: दशैं र तिहारको लामो बिदा सकिएपछि, हप्ता ४५ मा धेरैजसो मानिसहरू आफ्नो नियमित काम र पढाइमा फर्किसकेका हुन्छन्। यो समय नयाँ प्रोजेक्ट सुरु गर्न, वा बिदामा भएको ढिलाइलाई समात्नको लागि उपयुक्त हुन्छ। विद्यार्थीहरूको लागि यो समय वार्षिक परीक्षाको तयारी सुरु गर्ने बेला हुन सक्छ।
- मौसमी काम र घरायसी तयारी: चिसो बढ्दै गएकोले, यो हप्ता मानिसहरूले आफ्नो घरको चिसोको तयारी गर्न थाल्छन्। न्यानो लुगा (स्वेटर, ज्याकेट, मोजा) निकाल्ने, सिरक र कम्बल सफा गरेर राख्ने, र आवश्यक परेमा नयाँ किन्ने गरिन्छ। पहाडी क्षेत्रमा दाउरा र कोइलाको व्यवस्था पनि यसै समयमा गरिन्छ।
- स्वास्थ्य र सावधानी: चिसो मौसम सुरु भएसँगै रुघा, खोकी र ज्वरोको समस्या बढ्न थाल्छ। यो हप्ता आफ्नो स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। हात धुने, पोषिलो खाना खाने, र चिसोबाट बच्ने उपायहरू अपनाउनुपर्छ। मौसमी फलफूल जस्तै सुन्तला, निबुवा र अम्बा (हिउँदे) खानाले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्छ।
- कृषि र बगैंचा: किसानहरूको लागि यो समय धानको भित्र्याउने सिजनको अन्त्य र गहुँ, तोरी, र अन्य हिउँदे बाली लगाउने समय हो। तराईमा तोरीको फूल फुल्न थालेको देखिन थाल्छ। आफ्नो बगैंचामा पनि यो समयमा हिउँदे तरकारी (गोलभेंडा, मूला, गाजर) रोप्नको लागि उपयुक्त हुन्छ।
हप्ता ४५ लाई सदुपयोग गर्ने केही सुझावहरू
- चिसोको तयारी गर्नुहोस्: आफ्नो न्यानो लुगाहरू निकाल्नुहोस्, सफा गर्नुहोस् र आवश्यक परेमा मर्मत गर्नुहोस्। घरको चिसोबाट बच्ने सामान (सिरक, कम्बल, हिटर) तयार राख्नुहोस्।
- स्वास्थ्यमा ध्यान दिनुहोस्: चिसोबाट बच्नको लागि भिटामिन सी युक्त खाना (सुन्तला, कागती) खानुहोस्। नियमित व्यायाम गर्नुहोस् र पर्याप्त पानी पिउनुहोस्।
- नयाँ लक्ष्य तय गर्नुहोस्: यो वर्षको अन्त्य हुन अझै केही महिना बाँकी छ। यो समयलाई आफ्नो वार्षिक लक्ष्यहरूको समीक्षा गर्न र बाँकी महिनाको योजना बनाउन प्रयोग गर्नुहोस्।
- प्रकृतिको आनन्द लिनुहोस्: शरद ऋतुको मध्यमा, मौसम सफा र सुख्खा हुन्छ। यो समय बिहानको घाममा बस्न, वा साँझपख हिँडडुल गर्नको लागि