(अमेरिकी संस्करण)हप्ता ४: जनवरीको चौथो हप्ताको अर्थ र उपयोग
इसो (ISO) ८६०१ अनुसार हप्ताको सुरुवात सोमबारबाट हुन्छ। वर्षको चौथो हप्ता (हप्ता ४) सधैं जनवरी १९ देखि २५ तारिखको बीचमा पर्ने सोमबारबाट सुरु भएर त्यसको छ दिनपछि आइतबार (जनवरी २५ देखि ३१ सम्म) मा सकिन्छ। यसको मतलब यो हप्ता सधैं जनवरी महिनाकै बीचमा पर्छ। कहिलेकाहीँ यो हप्ताको अन्त्यतिर फेब्रुअरी सुरु हुन सक्छ, तर प्रायः यो पूरै जनवरीभित्रै पर्छ। नेपालमा यो समय शिशिर ऋतु (हिउँद) को मध्य भाग हो। तराई क्षेत्रमा चिसो र कुहिरो लाग्ने, पहाडी भेगमा चिसो हावा र हिमाली भेगमा हिउँ पर्ने क्रम जारी रहन्छ। दिउँसो घाम लागे पनि बिहान र रातको समयमा जाडो निकै बढी हुन्छ।
हप्ता ४ मा पर्ने चाडपर्व र दैनिकी
यो हप्ता वरिपरि केही नियमित रूपमा पर्ने दिनहरू छन्, तर धेरै चाडपर्वहरू चन्द्र वा सौर्य पात्रो अनुसार सर्ने हुँदा यो हप्ता मात्र पर्छ भन्ने हुँदैन। तैपनि, केही कुरा हरेक वर्ष यही समयतिर भइरहेकै हुन्छन्।
- स्कुल र कलेजको नियमित तालिका: नेपालमा अधिकांश विद्यालय, कलेज र कार्यालयहरूको वार्षिक बिदा (दशैं, तिहार, छठ) सकिएर लामो समय भइसकेको हुन्छ। यो हप्ता पूर्ण रूपमा नियमित पठनपाठन र कामको सिलसिला चलिरहेको हुन्छ। कतिपय ठाउँमा वार्षिक परीक्षा (इएई, एसईई, कक्षा १२) को तयारी सुरु गर्ने समय पनि यही हो।
- मकर संक्रान्ति र स्वस्थानी व्रतको सन्दर्भ: मकर संक्रान्ति सामान्यतया जनवरी १४/१५ तिर पर्छ, जुन हप्ता ३ मा पर्छ। तर, स्वस्थानी व्रत (जुन माघ महिनाभरि पर्छ) प्रायः जनवरीको अन्त्यतिर सुरु हुन्छ। त्यसैले हप्ता ४ को आसपासमा माघे संक्रान्ति (जुन फेब्रुअरीको सुरुमा पर्छ) को तयारी सुरु हुने गर्छ। यो हप्ता कतिपय घरमा तिल, चाकु, तरुल, सागहरू खाने क्रम जारी रहन्छ।
- छुट्टी नपर्ने तर विशेष दिन: जनवरी २३ लाई केही मानिसहरू "नेपाली सेना दिवस" वा "प्रजातन्त्र दिवस" (फागुन ७) सँग जोडेर हेर्दैनन्, तर सामान्यतया जनवरीको अन्त्यतिर "शहीद दिवस" (माघ १६) पर्छ, जुन हप्ता ४ बाट सुरु भएर अर्को हप्ता पर्न सक्छ। यो दिन सरकारी कार्यालयहरूमा बिदा हुन्छ र श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम हुन्छ। तर, यो हप्ता ४ मै पर्छ भन्ने हुँदैन, किनभने यो मिति हप्ताको हिसाबले सर्ने गर्छ।
- चाडपर्वहरू जुन यो हप्ता पर्न सक्छन् तर पर्दैनन्: यदि कुनै वर्ष इद (ईद उल-फित्र) वा दीपावली जनवरीको अन्त्यतिर पर्यो भने त्यो हप्ता ४ मा पर्न सक्छ। तर, यी चाडहरू चन्द्र पात्रो अनुसार चल्ने हुँदा हरेक वर्ष सर्ने भएकाले यो हप्ता पर्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। लोसार (तिब्बती नयाँ वर्ष) पनि कहिलेकाहीँ फेब्रुअरीको सुरुमा पर्छ, त्यसैले यो हप्ताको अन्त्यतिर पर्न सक्छ। तर, यी सबै चाडपर्वहरू "कहिलेकाहीँ मात्र" यो हप्ता पर्ने हो, नियमित रूपमा होइन।
त्यसैले, हप्ता ४ लाई कुनै ठूलो चाडपर्वको भीडभाड नभएको, तर सांस्कृतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण संक्रमणकालीन समयको रूपमा लिन सकिन्छ।
व्यावहारिक जीवनमा हप्ता ४ को उपयोग
यो हप्ता नेपाली जनजीवनको दृष्टिले निकै व्यावहारिक हुन्छ। जाडोको सिजन भएकाले दैनिक दिनचर्यामा केही फरकपन आउँछ।
- कामको योजना: अधिकांश कार्यालय, बैंक तथा व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूमा वर्षको सुरुवातको काम (नयाँ लक्ष्य, बजेट, वार्षिक रिपोर्ट) सकिएर नियमित काम सुरु भइसकेको हुन्छ। यो हप्ता नयाँ वर्षको पहिलो महिनाको अन्त्यतिर भएकाले, धेरैले जनवरीको प्रगति समीक्षा गर्ने र फेब्रुअरीको तयारी गर्ने काम गर्छन्।
- स्कुल/कलेजको पढाइ: विद्यार्थीहरूका लागि यो हप्ता पाठ्यक्रमको पहिलो चरणको परीक्षा (अर्धवार्षिक) सकिएर नयाँ पाठ सुरु हुने समय हो। शिक्षकहरूले पुरानो पाठ दोहोर्याउने र नयाँ पाठ सिकाउने क्रम जारी रहन्छ। जाडोका कारण विद्यालयको समय कहिलेकाहीँ परिवर्तन हुन सक्छ, तर पढाइमा भने नियमितता हुन्छ।
- सिजनअनुसारका कामहरू: यो समय तरकारी खेतीका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। किसानहरूले रायो साग, मूला, गाजर, काउली जस्ता जाडे तरकारीको राम्रो उत्पादन लिने समय हो। घरमा पनि मानिसहरूले सागसब्जी सुकाउने, गुन्द्रुक बनाउने, वा जाडोका लागि घिउ, मह, तिलको चक्कु भण्डारण गर्ने काम गर्छन्।
- स्वास्थ्य र घरायसी दिनचर्या: जाडोमा रुघाखोकी, ज्वरो, जोर्नी दुख्ने समस्या बढी देखिन्छ। त्यसैले हप्ता ४ मा धेरै मानिसहरूले न्यानो कपडा, बत्ती, रुग्ण औषधि घरमै राख्ने, र बिहान ढिलो उठ्ने गर्छन्। घरमा बच्चा र वृद्धवृद्धाहरूलाई जाडोबाट बचाउन घ्याउँ, तोरीको तेलले मालिस गर्ने, घाममा बस्ने काम हुन्छ। साथै, जाडोमा पानी कम पिइने हुँदा शरीरमा पानीको कमी नहोस् भनेर ध्यान दिने समय पनि यही हो।
- यात्रा र आवागमन: यो समयमा ठूलो चाडपर्व नहुने भएकाले यात्रा गर्न सहज हुन्छ। तर, हिमाली जिल्लाहरूमा हिउँदका कारण बाटोघाटो अवरुद्ध हुन सक्छ। त्यसैले पहाडी भेगमा यात्रा गर्ने योजना बनाउनेहरूले मौसमको पूर्वानुमान र बाटोको अवस्थाबारे बुझ्नु आवश्यक हुन्छ। तराईमा भने कुहिरो र चिसोका कारण बिहानको समयमा सवारी साधन ढिलो चल्ने गर्छ।
हप्ता ४ लाई सदुपयोग गर्ने उपायहरू
यो हप्ता नयाँ वर्षको सुरुवातको जस्तो उत्सव नभए पनि, यसलाई आफ्नो जीवनलाई व्यवस्थित बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ। केही सुझावहरू:
- जाडोको मौसमी खानाको आनन्द लिनुहोस्: यो हप्ता तिलको लड्डु, चाकु, खिचडी