हप्ता १: वर्षको पहिलो हप्ता के हो?
हप्ता १ (ISO ८६०१ अनुसार) वर्षको पहिलो हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबारबाट सुरु भई आइतबारमा सकिन्छ। यो हप्ता डिसेम्बर र जनवरी महिनामा पर्छ। कहिलेकाहीँ यो पूरै डिसेम्बरको अन्त्यमा सुरु भएर जनवरीको सुरुमा सकिन्छ, त कहिलेकाहीँ यो जनवरीको पहिलो हप्ता मात्र हुन्छ। किनभने हप्ता १ त्यो हप्ता हो जसमा वर्षको पहिलो बिहीबार पर्छ। त्यसैले यो हप्ता २९ डिसेम्बर र ४ जनवरीको बीचमा सुरु हुन्छ, र ४ जनवरी र १० जनवरीको बीचमा सकिन्छ।
नेपालमा यो समय जाडो याम (हिउँद) हो। पहाडी र हिमाली भेगमा चिसो बढ्छ, तराईमा पनि बिहान-बेलुकी चिसो हुन्छ। काठमाडौं उपत्यकामा यो समयमा प्रायः जाडोको मध्य भाग हुन्छ। कतिपय ठाउँमा पुस र माघ महिनाको सुरुवात यही हप्तामा पर्छ।
हप्ता १ मा पर्ने चाडपर्व र विदाको समय
यो हप्ता नेपाली पात्रो अनुसार धेरै चाडपर्व नपर्ने समय हो। तर केही विशेष कुराहरू यस हप्तामा नियमित रूपमा हुन्छन्:
- नयाँ वर्ष (ग्रेगोरियन): जनवरी १ तारिख यही हप्तामा पर्छ। यो दिन धेरै मानिसहरूले नयाँ वर्षको स्वागत गर्छन्। यो दिन सरकारी कार्यालय, बैंक र विद्यालयहरू बन्द हुन्छन्।
- विद्यालय र कलेजको शीतकालीन बिदा: नेपालमा धेरैजसो विद्यालय र कलेजहरूमा पुस र माघ महिनामा शीतकालीन (जाडो) बिदा हुन्छ। प्रायः यो बिदा हप्ता १ को समयमा पनि जारी रहन्छ। कतिपय विद्यालयमा भने नयाँ वर्षपछि मात्र बिदा सकिन्छ।
- अन्य चलायमान चाडपर्व: केही चाडपर्व जस्तै इस्टर (क्रिस्चियन), रमजान (मुस्लिम) वा लोसार (तिब्बती नयाँ वर्ष) कहिलेकाहीँ यस हप्तामा पर्न सक्छन्। तर यी चाडपर्व हरेक वर्ष यही हप्तामा पर्दैनन्। तिनीहरूको मिति चन्द्रमा वा अन्य पात्रोमा निर्भर हुन्छ।
मानिसहरूले हप्ता १ कसरी प्रयोग गर्छन्?
यो हप्ता धेरै मानिसहरूको लागि नयाँ योजना बनाउने र पुरानो वर्षको समीक्षा गर्ने समय हो। यहाँ केही सामान्य प्रयोगहरू छन्:
- योजना र लक्ष्य: धेरै मानिसहरूले यस हप्तामा नयाँ वर्षको संकल्प (New Year Resolutions) बनाउँछन्। पढाइ, स्वास्थ्य, वा कामको लागि नयाँ लक्ष्य राख्ने चलन छ।
- काम र पढाइको लय: यदि शीतकालीन बिदा सकिएको छ भने, यो हप्ता विद्यालय र कार्यालयहरू पुनः खुल्ने समय हो। मानिसहरू बिदापछिको दिनचर्यामा फर्कन थाल्छन्। यदि बिदा जारी छ भने, यो हप्ता परिवारसँग समय बिताउने र आराम गर्ने समय हुन्छ।
- मौसमी काम: जाडोको समय भएकाले यो हप्ता तातो कपडा लगाउने, न्यानो खाना (जस्तै ढिडो, मकैको ढिडो, सूप) खाने चलन हुन्छ। गाउँघरमा यो समयमा घाँस दाउरा जम्मा गर्ने, र खेतबारीको काम कम हुने भएकाले आराम गर्ने समय पनि हो।
- स्वास्थ्य र घरको हेरचाह: जाडोमा रुघाखोकी र ज्वरो आउने सम्भावना बढी हुन्छ। मानिसहरूले यस हप्तामा न्यानो बस्ने, भिटामिन सी भएको खाना (जस्तै सुन्तला, कागती) खाने, र घरको सरसफाइ गर्ने गर्छन्। घरको झ्याल-ढोका राम्रोसँग बन्द गर्ने, र तातो पानीले नुहाउने बानी पनि यही समयमा हुन्छ।
हप्ता १ लाई सदुपयोग गर्ने केही सुझाव
- नयाँ डायरी वा पात्रो किन्नुहोस्: वर्षभरिको योजना लेख्नको लागि एउटा सुन्दर डायरी वा पात्रो किन्नुहोस्। यसले तपाईंलाई व्यवस्थित रहन मद्दत गर्छ।
- पुरानो वर्षको समीक्षा गर्नुहोस्: गत वर्ष तपाईंले के-के सिक्नुभयो? के-के राम्रो भयो? के-के सुधार गर्न सकिन्छ? यी कुराहरू लेख्नुहोस्।
- सानो लक्ष्य राख्नुहोस्: ठूलो लक्ष्य राख्नुको सट्टा, यस हप्ताको लागि एउटा सानो लक्ष्य राख्नुहोस्। जस्तै: "म हरेक दिन १५ मिनेट पढ्नेछु" वा "म हप्तामा तीन पटक व्यायाम गर्नेछु।"
- परिवारसँग समय बिताउनुहोस्: यदि बिदा छ भने, परिवारसँग खाना खाने, कथा सुन्ने वा सँगै केही खेल खेल्ने समय निकाल्नुहोस्।
- प्रकृतिको आनन्द लिनुहोस्: जाडोको समयमा पनि घाम लाग्दा बाहिर निस्कनुहोस्। न्यानो घाममा बस्नुहोस्, वा नजिकैको पार्कमा घुम्न जानुहोस्।
- आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गर्नुहोस्: न्यानो कपडा लगाउनुहोस्, प्रशस्त पानी पिउनुहोस्, र राम्रोसँग सुत्नुहोस्। रुघाखोकी लागेमा आराम गर्नुहोस् र डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
हप्ता १ वर्षको सुरुवात मात्र होइन, यो नयाँ अवसरहरूको ढोका पनि हो। यसलाई राम्रोसँग प्रयोग गर्नुहोस् र वर्षभरिको लागि सकारात्मक सुरुवात गर्नुहोस्।