हप्ता २: जनवरीको दोस्रो हप्ता, नयाँ वर्षको सुरुवाती चरण
हप्ता २ (ISO 8601 अनुसार) जनवरी महिनाको दोस्रो पूरा हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबारबाट सुरु हुन्छ र आइतबारमा सकिन्छ। यस हप्ताको सुरुवात ५ जनवरीदेखि ११ जनवरीको बीचमा पर्ने गर्छ, र अन्त्य ११ जनवरीदेखि १७ जनवरीको बीचमा हुन्छ। अर्थात्, हप्ता २ पूरै जनवरी महिनाभित्र पर्छ। नेपालमा यो समय जाड याम (हिउँद) को मध्य भाग हो। पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा चिसो बढी हुन्छ, तराई र मधेशमा पनि जाडोको असर स्पष्ट देखिन्छ। यो समयमा बिहानीपख हुस्सु लाग्ने, घाम निस्कन ढिलो हुने, र राती चिसो बढी हुने गर्छ।
हप्ता २ मा पर्ने चाडपर्व र विशेष दिनहरू
यो हप्ता नेपाली पात्रोमा केही निश्चित र केही चलायमान चाडपर्वहरूसँग जोडिएको हुन्छ। यहाँ हरेक वर्ष यसै हप्तामा पर्ने र कहिलेकाहीँ मात्र पर्ने घटनाहरूको सूची छ:
- माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति): यो नेपालीहरूको प्रमुख चाड हो। माघे संक्रान्ति सामान्यतया जनवरी १४ वा १५ तारिखमा पर्छ। त्यसैले यो हप्ता २ को अन्त्यतिर (आइतबार वा त्यसको आसपास) पर्ने गर्छ। यस दिन घ्यू, चाकु, तिल, मास, खिचडी खाने, नुहाउने, र दान गर्ने चलन छ। यो चाड सूर्यको मकर राशिमा प्रवेशसँग जोडिएको छ र यसले हिउँदको अन्त्य र वसन्तको आगमनको संकेत गर्छ।
- पृथ्वी जयन्ती: नेपाल एकीकरणका अभियानका सूत्रधार राजा पृथ्वीनारायण शाहको जन्मजयन्ती पनि सामान्यतया यही हप्ता (जनवरी ११ को आसपास) मनाइन्छ। यो दिन सार्वजनिक बिदा पनि पर्न सक्छ।
- चलायमान चाडपर्व: केही चाडपर्व हरेक वर्ष यस हप्तामा पर्दैनन्। तर, कहिलेकाहीँ पर्न सक्छन्:
- लोसार (तिब्बती नयाँ वर्ष): तामाङ, शेर्पा, भोटे समुदायले मनाउने यो चाड कहिले जनवरीको अन्त्यतिर त कहिले फेब्रुवरीमा पर्छ। कहिलेकाहीँ यो हप्ता २ को अन्त्यतिर पनि पर्न सक्छ।
- रमजान (रोजा) को सुरुवात: इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको पवित्र महिना रमजान पनि चन्द्र पात्रोमा आधारित भएकाले यो कहिले जनवरीको दोस्रो हप्तामा सुरु हुन सक्छ।
विद्यालय र कार्यालयको समय: नेपालमा जनवरी महिना विद्यालय र कलेजहरूको शीतकालीन बिदाको समय हो। हप्ता २ प्रायः बिदाको अन्त्यतिर पर्छ। धेरै विद्यालयहरू यस हप्ताभित्रै खुल्ने गर्छन्। कार्यालय र सरकारी कार्यालयहरू भने सामान्य रूपमा सञ्चालन हुन्छन्। तर, माघे संक्रान्तिको दिन सार्वजनिक बिदा हुने भएकाले धेरै कार्यालय र बैंकहरू बन्द रहन्छन्।
हप्ता २ को व्यावहारिक उपयोग
यो हप्ता नयाँ वर्षको योजना बनाउन र जाडोको मौसममा आफ्नो दैनिकी मिलाउनको लागि उपयुक्त हुन्छ। यहाँ केही सामान्य अभ्यासहरू छन्:
- शैक्षिक तयारी: यदि तपाईं विद्यार्थी हुनुहुन्छ भने, यो हप्ता विद्यालय खुल्ने तयारीको समय हो। पुरानो पाठ्यक्रमको समीक्षा गर्ने, नयाँ कापी-किताब किन्ने, र पढाइको तालिका बनाउने यो उपयुक्त समय हो।
- कार्यालयीन योजना: कार्यालयमा काम गर्नेहरूका लागि यो हप्ता नयाँ वर्षको लक्ष्य र प्रोजेक्टहरूको योजना बनाउने समय हो। वार्षिक बजेट, लक्ष्य, र कार्ययोजना यसै हप्तादेखि कार्यान्वयनमा ल्याइन्छ।
- स्वास्थ्य र दैनिक दिनचर्या: जाडोको समयमा चिसोबाट बच्न र स्वस्थ रहन यो हप्ता विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
- बिहान ढिलो उठेर पनि घाम लागेपछि मात्र बाहिर निस्कने।
- चिसोबाट बच्न तातो पानी, अदुवा, र मसला भएको चिया खाने।
- घरमा पनि नियमित व्यायाम गर्ने, जसले शरीरलाई न्यानो राख्न मद्दत गर्छ।
- माघे संक्रान्तिमा तिल, मास, र घ्यू खाने परम्पराले शरीरलाई भित्रबाट न्यानो राख्न मद्दत गर्छ।
- घरायसी काम: जाडोको समयमा घरको सरसफाइ र मर्मतको काम कम हुन्छ। तर, यो हप्ता नयाँ वर्षको सुरुवातमा घरको पुराना सामानहरू मिलाउने, फाल्ने, र नयाँ सामान किन्ने चलन पनि छ। माघे संक्रान्तिको अवसरमा घरमा खिचडी, चाकु, र तरुल जस्ता परिकार बनाइन्छ।
हप्ता २ लाई सदुपयोग गर्ने उपायहरू
यो हप्ता जाडोको मजा लिन र नयाँ वर्षको सुरुवातलाई अर्थपूर्ण बनाउनको लागि उत्तम समय हो। यहाँ केही सुझावहरू छन्:
- माघे संक्रान्तिको परम्परा मनाउनुहोस्: यो चाडको अवसरमा परिवारसँग मिलेर खिचडी, चाकु, र तरुल खानुहोस्। साथीभाइ र छिमेकीलाई पनि बोलाएर सँगै खाने र रमाइलो गर्ने मौका बनाउनुहोस्।
- नयाँ वर्षको लक्ष्य तय गर्नुहोस्: यो हप्ता नयाँ वर्षको सुरुवाती चरण हो। आफ्नो पढाइ, काम, वा व्यक्तिगत जीवनमा केही नयाँ लक्ष्य राख्नुहोस्। ती लक्ष्यहरूलाई साना-साना चरणमा बाँडेर लेख्नुहोस्।
- जाडोको मजा लिनुहोस्: चिसोको बाबजुद पनि घाम लागेको समयमा बाहिर निस्केर हिँड्नुहोस्। पहाडी क्षेत्रमा हिउँ परेको हेर्न वा तराईमा हुस्सुको बीचमा घामको किरणको आनन्द लिनुहोस्।
- स्वास्थ्यको ख्याल राख्नुहोस्: चिसोले गर्दा रुघाखोकी र ज्वरो आउने सम्भावना बढी हुन्छ। त्यसैले, पर्याप्त मात्रामा पानी पिउने, पोषिलो खाना खाने, र आराम गर्ने बानी बनाउनुहोस्।
- परिवारसँग समय बिताउनुहोस्: यो हप्ता विद्यालय बिदाको समय भएकाले परिवारसँग धेरै समय बिताउन सकिन्छ। सँगै खेल्ने, कथा सुनाउने, वा कुनै चलचित्र हेर्ने योजना बनाउनुहोस्।
हप्ता २ जाडोको मध्यभागमा पर्ने भए पनि, यो नयाँ वर्षको सुरुवात र माघे संक्रान्ति जस्ता महत्त्वपूर्ण चाडपर्वले भ