हप्ता २६: वर्षको बीचको समय
हप्ता २६ इसो ८६०१ प्रणाली अनुसार सोमबारबाट सुरु हुने हप्ता हो। यो हप्ता सधैँ जुन २१ र जुन २८ को बीचमा पर्ने सोमबारबाट सुरु भएर त्यसको छ दिनपछि अर्थात् जुन २७ र जुलाई ४ को बीचमा पर्ने आइतबारमा सकिन्छ। यसकारण हप्ता २६ सधैँ जुन र जुलाई महिनाको भागमा पर्छ। कहिलेकाहीँ यो पूरै हप्ता जुन महिनाभित्रै पर्छ, त कहिलेकाहीँ यसको अन्त्य जुलाईको सुरुतिर हुन्छ।
नेपालमा यो समय वर्षाको सुरुवातको मौसम हो। जेठको अन्त्य र असारको सुरुवात यही हप्ता वरिपरि पर्छ। यो समयमा मौसममा ठुलो परिवर्तन आउँछ – घामको ताप क्रमशः घट्दै जान्छ र बादल र पानीको मात्रा बढ्न थाल्छ। खासगरी पहाडी र तराई क्षेत्रमा यो समयमा मनसुन (बर्खा) सक्रिय हुन थालिसकेको हुन्छ। हावामा चिस्यान र माटोमा ओसिलोपन बढेको हुन्छ।
हप्ता २६ मा पर्ने चाडपर्व र दिनचर्या
हप्ता २६ मा केही चाडपर्व र दैनिकीका कुराहरू नियमित रूपमा पर्छन्। तल हेरौँ:
- असार १५ (रोपाइँ दिवस): यो दिन प्रायः हप्ता २६ को आसपासमा पर्छ। असार १५ नेपाली कृषकहरूको लागि धान रोप्ने मुख्य दिन हो। यो दिन मनाउने चलन छ – मानिसहरू हिलोमा खेल्छन्, दहीचिउरा खान्छन् र रोपाइँको मजा लिन्छन्। यद्यपि यो हप्ता २६ भित्रै पर्छ भन्ने हुँदैन, कहिलेकाहीँ यो हप्ता २५ वा २७ मा पनि पर्न सक्छ। तर यो हप्ता २६ को समयसँग धेरै नजिक हुन्छ।
- अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध विरुद्धको दिवस (जुन २६): यो दिवस हरेक वर्ष जुन २६ मा मनाइन्छ। जुन २६ प्रायः हप्ता २६ भित्रै पर्छ। यो दिन विद्यालय र समुदायमा लागूऔषधको दुरुपयोग विरुद्ध जनचेतना फैलाइन्छ।
- विद्यालयको बिदा र परीक्षा: नेपालमा धेरै विद्यालयहरूमा यो समयमा वार्षिक परीक्षा सकिने र नयाँ शैक्षिक सत्रको तयारी हुने गर्छ। असारको सुरुवातसँगै केही विद्यालयमा भर्ना अभियान पनि चल्छ। तर यो सबै विद्यालयमा एकै हुँदैन, केहीमा भने यो समयमा नियमित पढाइ चलिरहेको हुन्छ।
- सार्वजनिक बिदा: यो हप्ता वरिपरि कुनै ठुलो सार्वजनिक बिदा (जस्तै दशैं, तिहार, होली) पर्दैन। तर असार १५ को दिन केही सरकारी कार्यालय र विद्यालयमा बिदा हुन सक्छ, यो स्थानअनुसार फरक हुन्छ।
हप्ता २६ को व्यावहारिक प्रयोग
यो हप्ता मानिसहरूले विभिन्न कामको योजना बनाउन प्रयोग गर्छन्। तल केही सामान्य तरिकाहरू छन्:
- कृषि र खेती: यो धान रोप्नको लागि सबैभन्दा व्यस्त समय हो। किसानहरूले यो हप्ता खेतमा पानीको व्यवस्थापन, मलको प्रयोग र रोपाइँको तालिका मिलाउँछन्। घरमा पनि मानिसहरूले असार १५ को लागि दही र चिउरा किन्ने तयारी गर्छन्।
- स्वास्थ्य र सावधानी: वर्षा सुरु भएसँगै झाडापखाला, डेंगी र हैजा जस्ता रोगको जोखिम बढ्छ। यो हप्ता मानिसहरूले पानी उमालेर पिउने, झुलको प्रयोग गर्ने र आफ्नो वरपर सफा राख्ने जस्ता कामहरूमा ध्यान दिन थाल्छन्। घरमा औषधि र प्राथमिक उपचारको सामान राख्नु राम्रो हुन्छ।
- काम र पढाइको तालिका: धेरै कार्यालय र व्यवसायमा यो समयमा वर्षाको कारणले कामको गति कम हुन सक्छ। तर कृषि र पर्यटन जस्ता क्षेत्रमा भने यो व्यस्त समय हो। विद्यार्थीहरूको लागि यो परीक्षा सकिएर नयाँ सत्रको तयारी गर्ने समय हुन सक्छ। हप्ता २६ को प्रयोग गरेर मानिसहरूले आफ्नो कामको प्रगति जाँच्न र बाँकी वर्षको योजना बनाउन सक्छन्।
- घरको सरसफाइ र मर्मत: वर्षाको समयमा घरको छाना चुहिने, पर्खाल भत्किने जस्ता समस्या आउन सक्छ। यो हप्ता मानिसहरूले आफ्नो घरको मर्मत गर्ने, पानीको निकासको व्यवस्था मिलाउने र भुइँमा पानी जम्न नदिने काम गर्छन्।
हप्ता २६ लाई सदुपयोग गर्ने केही उपाय
यो हप्तालाई अर्थपूर्ण बनाउन तलका कुराहरू गर्न सक्नुहुन्छ:
- रोपाइँमा सहभागी हुनुहोस्: यदि सम्भव छ भने, आफ्नो परिवार वा छिमेकीसँग मिलेर धान रोप्न जानुहोस्। हिलोमा खेल्नु र दहीचिउरा खानु नेपाली संस्कृतिको रमाइलो पक्ष हो।
- वर्षाको तयारी गर्नुहोस्: आफ्नो घरको छाना र झ्यालहरू जाँच गर्नुहोस्। पानी पर्दा पानी जम्ने ठाउँहरू सफा गर्नुहोस्। आवश्यक परेमा प्लास्टिकको पर्दा वा छाना मर्मत गर्नुहोस्।
- स्वास्थ्य सावधानी अपनाउनुहोस्: पानी उमालेर मात्र पिउनुहोस्। आफ्नो वरपर लामखुट्टेको प्रकोप कम गर्न पानी जम्न नदिनुहोस्। हात धुने बानी बसाल्नुहोस्।
- पढाइ र सिकाइको योजना बनाउनुहोस्: यदि तपाईं विद्यार्थी हुनुहुन्छ भने, यो हप्ता नयाँ विषय वा सीप सिक्न सुरु गर्नुहोस्। वर्षाको समय घरभित्रै बसेर पढ्नको लागि राम्रो हुन्छ।
- प्रकृतिको आनन्द लिनुहोस्: वर्षाको समयमा हरियाली र ताजा हावाको मजा लिनुहोस्। घरको आँगनमा वा झ्यालबाट पानी परेको हेर्नु, चिया वा कफी पिउनु र आराम गर्नु पनि राम्रो हुन्छ।
- परिवारसँग समय बिताउनुहोस्: यो हप्ता परिवारसँग मिलेर खाना पकाउने, कथा सुन्ने वा सँगै केही खेल खेल्ने योजना बनाउनुहोस्। असार १५ को अवसरमा दहीचिउरा खाने कार्यक्रम राख्नुहोस्।
हप्ता २६ वर्षको त्यो समय हो जहाँ प्रकृतिले आफ्नो रूप बदल्छ र हामीले पनि आफ्नो दैनिकीमा साना-ठुला परिवर्तन गर्नुपर्छ। यो हप्तालाई राम्रोसँग बुझेर योजना बनाउन सकियो भने, यसले हामीलाई वर्षभरिको लागि तयार रहन मद्दत गर्छ।