हप्ता २४: जुनको बीचमा पर्ने यो हप्ता किन खास?
हप्ता २४ आइएसओ ८६०१ अनुसार वर्षको चौबिसौं हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबारबाट सुरु भएर आइतबारसम्म चल्छ। यो हप्ता कहिले पर्छ भन्ने कुरा वर्षअनुसार अलिअलि फरक हुन सक्छ, तर सामान्यतया यो जुन ७ देखि १४ को बीचमा सोमबारबाट सुरु भएर जुन १३ देखि २० को बीचमा आइतबारसम्म रहन्छ। त्यसैले हप्ता २४ सधैं जुन महिनामा पर्छ।
यो समय नेपालमा गर्मीको मध्य हो। मौसम सामान्यतया तातो र आर्द्र (ओसिलो) हुन्छ। तराईका जिल्लाहरूमा चर्को गर्मी र उच्च आर्द्रता हुन्छ भने पहाडी र हिमाली क्षेत्रहरूमा अलि सहनीय तर अझै पनि न्यानो मौसम हुन्छ। यो समयमा प्रायः देशभर वर्षाको सुरुवात हुन थालिसकेको हुन्छ, विशेषगरी पूर्वी र मध्य क्षेत्रमा। मनसुन (बर्खा) सुरु भइसकेको वा सुरु हुने तयारीमा हुन्छ।
हप्ता २४ मा पर्ने चाडपर्व र विशेष दिनहरू
हप्ता २४ मा केही नियमित चाडपर्व र दिनहरू पर्छन्, तर केही चाडपर्व भने वर्षअनुसार यो हप्तामा पर्न वा नपर्न सक्छन्। यहाँ हामी नेपालीहरूका लागि महत्त्वपूर्ण हुने केही कुराहरू हेरौं:
- अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस (जुन २१): यो दिन प्रायः हप्ता २४ मा वा त्यसको अर्को हप्ता पर्छ। यो दिन विश्वभर योगको अभ्यास र यसको फाइदाबारे जनचेतना फैलाइन्छ। नेपालमा पनि यो दिन विभिन्न स्थानमा सामूहिक योग कार्यक्रमहरू हुन्छन्।
- विश्व वातावरण दिवस (जुन ५): यो दिन हप्ता २४ भन्दा अलि अगाडि पर्छ, तर यसको प्रभाव र कार्यक्रमहरू प्रायः यो हप्तासम्म जारी रहन्छन्। विद्यालय र समुदायमा वृक्षारोपण, सरसफाइ अभियान र वातावरण संरक्षणसम्बन्धी कार्यक्रम हुन्छन्।
- पितृ दिवस (फादर्स डे): धेरै देशमा जुनको तेस्रो आइतबार पितृ दिवस मनाइन्छ। यो दिन प्रायः हप्ता २४ वा २५ मा पर्छ। यो दिन बुवा वा पितातुल्य व्यक्तिहरूप्रति माया र सम्मान व्यक्त गरिन्छ।
- चाडपर्व जुन वर्षअनुसार यो हप्तामा पर्न सक्छन्:
- गुरु पूर्णिमा (आषाढ शुक्ल पूर्णिमा): यो चाड प्रायः जुन वा जुलाईमा पर्छ। कहिलेकाहीँ यो हप्ता २४ मा पनि पर्न सक्छ। यो दिन गुरुहरूप्रति सम्मान प्रकट गरिन्छ र विद्यार्थीहरूले आ-आफ्ना गुरुहरूलाई सम्मान गर्छन्।
- रथ यात्रा: हिन्दू चाड रथ यात्रा पनि कहिलेकाहीँ यो हप्तामा पर्न सक्छ, विशेषगरी जुनको अन्त्यतिर।
- रमजान (ईद-उल-फितर): इस्लामिक पात्रो अनुसार चल्ने यो चाड वर्षेनि करिब १०-११ दिन अगाडि सर्दै जान्छ। कहिलेकाहीँ यो चाड हप्ता २४ मा पनि पर्न सक्छ।
विद्यालय र कार्यालयको अवस्था: यो समय नेपालमा विद्यालयहरूको नियमित सञ्चालनको समय हो। वार्षिक परीक्षा सकेर नयाँ सत्र सुरु भइसकेको वा सुरु हुने तयारीमा हुन्छ। कार्यालयहरू भने नियमित रूपमा चल्छन्।
हप्ता २४ को व्यावहारिक उपयोग: योजना, काम र दिनचर्या
यो हप्ता धेरै किसिमका योजना र कामहरूका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यहाँ केही उदाहरणहरू छन्:
- कृषि र बारीको काम: यो समय धानको बिउ रोप्ने (रोपाइँ) को मुख्य मौसम हो। किसानहरू खेतमा पानी जमाएर धान रोप्न व्यस्त हुन्छन्। यसका साथै मकै, कोदो र तरकारी खेती पनि यसै समयमा गरिन्छ। बारीमा गर्मीमा फल्ने तरकारीहरू (जस्तै करेला, लौका, फर्सी, बोडी) रोप्न र हुर्काउन यो उपयुक्त समय हो।
- स्वास्थ्य र सरसफाइ: गर्मी र आर्द्र मौसमले झाडापखाला, हैजा, डेंगु लगायतका रोगहरूको जोखिम बढाउँछ। यस हप्ता विशेष गरी पानी उमालेर वा क्लोरिन गरेर मात्र पिउने, खानेकुरा ढाकछोप गरेर राख्ने र सफा रहने बानीमा ध्यान दिनुपर्छ। यो समयमा डेंगु लाग्ने लामखुट्टेको प्रकोप बढ्न थाल्छ, त्यसैले घर वरपर पानी जम्न नदिने र लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने उपायहरू अपनाउनुपर्छ।
- यात्रा र बिदा: यो समय पर्यटनको लागि मध्यम सिजन हो। गर्मी छल्न र मनसुनको सुन्दरता देख्न धेरै मानिसहरू पोखरा, चितवन, लुम्बिनी जस्ता गन्तव्यहरूमा जाने गर्छन्। तर, मनसुनको समय भएकाले पहाडी क्षेत्रमा पहिरोको जोखिम हुन सक्छ, त्यसैले यात्रा गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ।
- विद्यालय र शैक्षिक कार्य: विद्यार्थीहरूका लागि यो समय नयाँ सत्रको सुरुवात हुन सक्छ। नयाँ कक्षाको पाठ्यक्रम र गृहकार्यको तयारी गर्ने, अतिरिक्त क्रियाकलापहरू (जस्तै खेल, क्लब) मा सहभागी हुन थाल्ने यो उपयुक्त समय हो।
- घरको मर्मत र सरसफाइ: गर्मी र वर्षाको मौसम सुरु हुनुअघि घरको छाना, पानीको ट्याङ्की र नालीहरूको मर्मत गर्ने, सफा गर्ने यो राम्रो समय हो। यसले वर्षायाममा हुने पानी चुहावट र अन्य समस्याहरूबाट बचाउँछ।
हप्ता २४ को सदुपयोग गर्ने उपायहरू
यो हप्तालाई अझ राम्रो र उत्पादनशील बनाउन केही सुझावहरू:
- एउटा नयाँ बानी सुरु गर्नुहोस्: यो समय नयाँ सत्र वा नयाँ मौसमको सुरुवात हो। बिहानै उठ्ने, हिँडडुल गर्ने, वा पानी प्रशस्त पिउने जस्ता स्वस्थ बानीहरू सुरु गर्न उपयुक्त समय हो।
- आफ्नो वातावरण सफा र हराभरा बनाउनुहोस्: घर वा विद्यालय वरपर एउटा बिरुवा रोप्नुहोस्। यसले वातावरण पनि राम्रो हुन्छ र मन पनि प्रसन्न हुन्छ।
- परिवार र साथीभाइसँग समय बिताउनुहोस्: यो समयमा पर्ने पितृ दिवस वा अन्य कुनै अवसरलाई लिएर परिवारका सबै सदस्यसँग मिलेर खाना खाने, गफ गर्ने वा सानो यात्रामा जाने योजना बनाउनुहोस्।
- गर्मीबाट बच्ने उपायहरू अपनाउनुहोस्: प्रशस्त पानी पिउनुहोस्, हल्का र सुतीका कपडा ल