(अमेरिकी संस्करण)हप्ता ४०: सेप्टेम्बर र अक्टोबरको सन्धिकाल
हप्ता ४० इसो ८६०१ प्रणाली अनुसारको चालीसौं हप्ता हो। यो हप्ता सधैं सोमबारबाट सुरु हुन्छ र आइतबारसम्म चल्छ। यो हप्ताको सुरुवात २७ सेप्टेम्बर र ४ अक्टोबरको बीचमा पर्ने गर्छ, र अन्त्य ३ अक्टोबर र १० अक्टोबरको बीचमा हुन्छ। त्यसैले, यो हप्ता सधैं सेप्टेम्बरको अन्त्य र अक्टोबरको सुरुवातमा पर्छ। नेपालमा यो समय शरद ऋतुको मध्य भाग हो। घामको तापक्रम सहज हुन्छ, बिहानीपख अलि चिसो हुन थाल्छ, र दिउँसोमा सुहाउँदो न्यानो हुन्छ। आकाश प्रायः सफा हुन्छ र मौसम खेतीकिसानीका लागि अनुकूल हुन्छ।
हप्ता ४० मा पर्ने चाडपर्व र दैनिकी
यो हप्ता नेपाली समाजमा धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ, किनकि यसै हप्ता वरिपरि ठूला चाडहरू पर्ने गर्छन्। तल दिइएका कुराहरू प्रायः हरेक वर्ष यस हप्तामा देख्न पाइन्छ:
- दशैं (विजया दशमी): दशैं नेपालको सबैभन्दा ठूलो चाड हो। यो प्रायः हप्ता ४० र ४१ को आसपासमा पर्छ। असोज (सेप्टेम्बर/अक्टोबर) महिनाको शुक्ल पक्षमा मनाइने यो चाडको मुख्य दिन (विजया दशमी) प्रायः हप्ता ४० को अन्त्यतिर वा हप्ता ४१ को सुरुमा पर्छ। यस हप्ता घरघरमा टीका र जमरा लगाउने, मीठो खानेकुरा खाने र मेला भर्ने चलन हुन्छ।
- घटस्थापना: दशैंको पहिलो दिन घटस्थापना हुन्छ, जुन प्रायः हप्ता ३९ वा ४० मा पर्छ। यस दिनदेखि नै दशैंको औपचारिक सुरुवात हुन्छ। मानिसहरूले जमरा राख्न थाल्छन् र पूजा गर्छन्।
- फूलपाती: दशैंको सातौं दिन फूलपाती हुन्छ, जुन हप्ता ४० वा ४१ मा पर्न सक्छ। यस दिन घरमा विभिन्न फूल र पातहरू ल्याएर पूजा गरिन्छ।
- विद्यालय र कार्यालय बिदा: दशैंको कारणले गर्दा नेपालभरका विद्यालय, कलेज र धेरैजसो सरकारी तथा निजी कार्यालयहरूमा यस हप्ता लामो बिदा हुन्छ। सामान्यतया घटस्थापनादेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म (करिब १५ दिन) बिदा हुने भएकाले हप्ता ४० प्रायः पूरै बिदाको समयमा पर्छ।
- मौसमी परिवर्तन: यो हप्ता वर्षा ऋतु सकिएर शरद ऋतु स्पष्ट रूपमा सुरु भएको महसुस हुन्छ। धान काट्ने र पिँध्ने सिजन पनि यही समयदेखि सुरु हुन्छ।
चलायमान चाडपर्व: केही चाडहरू यस हप्तामा कहिलेकाहीं मात्र पर्छन्। उदाहरणका लागि, इस्लामिक चाड (जस्तै ईद-उल-फित्र) चन्द्रमा हेरेर निर्धारण हुने भएकाले यो हप्ता ४० मा कहिले पर्छ, कहिले पर्दैन। यस्तै, तिहार (यमपञ्चक) सामान्यतया हप्ता ४३ र ४४ मा पर्छ, तर कहिलेकाहीं अक्टोबर चाँडो परेमा हप्ता ४२ को अन्त्यतिर पनि पर्न सक्छ। तर, हप्ता ४० मा भने तिहार पर्दैन।
हप्ता ४० को व्यावहारिक उपयोग
यो हप्ता नेपाली जीवनको लागि धेरै व्यस्त र विशेष हुन्छ। यसलाई कसरी उपयोग गर्न सकिन्छ, हेरौं:
- योजना बनाउने: दशैंको बिदा सुरु हुनुअघि नै यो हप्ता धेरैले आफ्नो यात्रा, घर सफाइ र खरिदारीको योजना बनाउँछन्। यदि तपाईं विद्यालय वा कार्यालयमा हुनुहुन्छ भने, बिदा अघिका कामहरू सकाउन यो हप्ता उपयुक्त हुन्छ।
- घरको सरसफाइ र मर्मत: दशैंको स्वागत गर्न घरको राम्रोसँग सफाइ गर्ने, पुरानो सामान हटाउने र रङरोगन गर्ने चलन छ। यो हप्ता त्यसको लागि उपयुक्त समय हो। मौसम पनि सुख्खा र सफा भएकाले घरको मर्मत गर्न सजिलो हुन्छ।
- कृषि र खेती: किसानहरूका लागि यो हप्ता धान काट्ने र थन्काउने मुख्य समय हो। मौसम सफा भएकाले अन्न सुकाउन र भण्डारण गर्न सहज हुन्छ। साथै, तरकारी खेतीका लागि पनि यो राम्रो मौसम हो।
- स्वास्थ्य र दिनचर्या: शरद ऋतुमा मौसम परिवर्तन हुने भएकाले रुघाखोकी र एलर्जीको समस्या बढ्न सक्छ। यस हप्ता सफा पानी पिउने, हल्का न्यानो कपडा लगाउने र ताजा फलफूल (जस्तै सुन्तला, केरा) खाने बानी बसाल्दा राम्रो हुन्छ। बिहानीपख हिँडडुल गर्न र व्यायाम गर्न पनि यो मौसम उपयुक्त छ।
- विद्यालय र पढाइ: यदि तपाईं विद्यार्थी हुनुहुन्छ भने, दशैंको बिदा अघिको अन्तिम हप्ता भएकाले शिक्षकहरूले परीक्षा वा गृहकार्य दिन सक्छन्। बिदामा मनोरञ्जन गर्नुअघि पढाइलाई व्यवस्थित गर्नु राम्रो हुन्छ।
हप्ता ४० लाई सदुपयोग गर्ने उपायहरू
यो हप्ता विशेष भएकाले यसलाई राम्रो बनाउन केही सुझावहरू:
- दशैंको तयारी सुरु गर्नुहोस्: घरको सफाइ, किनमेल र नयाँ लुगाको व्यवस्था यसै हप्ता गर्न सुरु गर्नुहोस्। ढिलो गर्नुभयो भने पछि भीड र महँगी हुन सक्छ।
- परिवार र साथीभाइसँग समय बिताउनुहोस्: बिदा सुरु हुनुअघि नै यो हप्ता साथीभाइ र परिवारसँग भेटघाट गर्ने, मिठाइ बाँड्ने र रमाइलो गर्ने योजना बनाउनुहोस्।
- मौसमी फलफूल र तरकारी खानुहोस्: यो समयमा सुन्तला, भोगटे, काउली, मूला जस्ता ताजा खानेकुरा प्रशस्त पाइन्छ। यिनलाई आफ्नो खानामा समावेश गर्नुहोस्।
- प्रकृतिको आनन्द लिनुहोस्: मौसम सफा भएकाले बिहान वा साँझ नजिकैको पार्क, डाँडा वा खुला ठाउँमा घुम्न जानुहोस्। शरद ऋतुको सुन्दरता नियाल्नुहोस्।
- आर्थिक योजना बनाउनुहोस्: दशैंमा धेरै खर्च हुने भएकाले यस हप्ता आफ्नो बजेट र खर्चको योजना बनाउनुहोस्। अनावश्यक खर्च घटाएर आवश्यक चीजमा मात्र ध्यान दिनुहोस्।
- आराम र ध्यान: व्यस्त समयमा पनि आफ्नो स्वास्थ्यलाई बिर्सनुहुन्न। दिनमा १०-१५ मिनेट ध्यान वा गहिरो सास फेर्ने अभ्यास गर्नुहोस्। यसले मानसिक शान्ति दिन्छ।